English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 88620236
نمابر: 88620236
آدرس دبیرخانه: تهران، ملاصدرا، شیخ بهایی شمالی، خیابان پیروزان، پلاک 3، واحد 1
پست الکترونیکی: dabir@isadm.ir
کد پستی: 1995776453
انتشار چهارمین کتاب با عنوان برنامه ریزی بحران در مجتمع ها

 

کتاب چهارم انجمن با عنوان

راهنمای برنامه ریزی بحران در مجتمع ها

منتشر شد

پس از انتشار و عرضه کتب "درسنامه مدیریت جامع بحران" ، "برنامه ریزی بحران" و "اقدامات رفع آلودگی، امدادی و درمانی در بحرانهای ناشی از مواد زیان آور"، کتاب چهارم انجمن با عنوان "راهنمای برنامه ریزی بحران در مجتمع ها"منتشر شد.

در این کتاب مراحل و گام­های عملی برنامه ریزی تشریح شده و نمونه برنامه مواجهه با حوادث مختلفی از جمله زمین لرزه، سیل، طوفان، مواد خطرناک، برف و یخبندان، قطعی خدمات آب، برق و گاز، اغتشاشات، بمب گذاری، درگیری و خشونت، و تهاجم نظامی دشمن ارائه گردیده است:

گام اول :تشکیل تیم بحران متشکل از مدیر، هماهنگ کننده، مسئول ارتباطات و هشدار، مسئول ارزیابی، مسئول اطلاع رسانی، مسئول تأسیسات، مسئول امنیت و ...

گام دوم: شناسایی و تحلیل مخاطرات و تهدیدات مانند آتش سوزی، یخبندان، زمین لرزه و ... که توسط تیم مدیریت بحران انجام شود.

گام سوم: بررسی و ارزیابی توانمندی ها و امکانات موجود در مجموعه جهت اداره بحران

گام چهارم: پیش بینی نحوه حفظ و نگهداری از اسناد مهم

گام پنجم: طراحی و تدوین برنامه مواجهه با بحران بر اساس یافته های اجرای گام های قبلی

گام ششم: اجرای برنامه و انجام تمرین و مانور به منظور عملیاتی کردن برنامه و بررسی نارسایی ها و اصلاح لازم در بازنگری برنامه

جهت اطلاع بیشتر فهرست مندرجات و مقدمه کتاب در ادامه آورده شده است.

 

 

فهرست مندرجات

مقدمه. 7

بخشاول: فرایند برنامه­ ریزی

گام اول: تشکیل تیم بحران.. .......................................................................................................13

گام دوم: شناسایی و تحلیل مخاطرات ..........................................................................................  18

گام سوم: بررسی و ارزیابی توانمندی ........................................................................................  21

گام چهارم: تعیین روش حفظ اسناد و مدارک مهم  ...........................................................................27

اجرای برنامه. ..........................................................................................................................................29

بخش دوم: برنامه الگو

راهنمای «برنامه الگو». ........................................................................................................35

فهرست مندرجات برنامه الگو. ................................................................................................37

فهرست توزیع و مأموریت..................................................................................................... 38

راهکارهای عمومی.. ............................................................................................................39

مقدمه.................................................................................................................................39

تیم بحران مجتمع.................................................................................................................. 42

مرکز کنترل بحران.............................................................................................................. 47

مرکز اطلاع­رسانی.. ............................................................................................................49

نقشه مجتمع. ......................................................................................................................50

نقشه تخلیه اضطراری.. .......................................................................................................51

مسیرهای تخلیه و جایگاه­های تجمع ....................................................................................... 51

نمودار پناهگاه...................................................................................................................52

فهرست اسناد مهم. ............................................................................................................53

فهرست منابع و امکانات.................................................................................................... 54

راهکارهای اختصاصی..................................................................................................... 57

روش­های مواجهه با آتش­سوزی و انفجار..................................................................................57

روش­های مواجهه با زمین­لرزه..............................................................................................63

روش­های مواجهه با سیل.................................................................................................... 69

روش­های مواجهه با گردباد................................................................................................ 75

روش­های مواجهه با بحران­های ناشی از مواد خطرناک ............................................................  81

روش­های مواجهه با زمستان سخت ....................................................................................  87

روش­های مواجهه با بمب­گذاری  ......................................................................................... 91

روش­های مواجهه با قطع خدمات   .....................................................................................100

روش­های مواجهه با اغتشاش............................................................................................ 111

روش­های مواجهه با خشونت............................................................................................ 116

روش­های مواجهه با تهاجم دشمن  ..................................................................................... 125

اقدامات حیاتی برای از سرگیری فعالیت­ها.............................................................................131

تعاریف و اختصارات.. ..................................................................................................132

منابع مرتبط.. ..............................................................................................................135

مقدمه

با عنایت خداوند متعال، پس از انتشار کتاب برنامه­ریزی بحران که مورد استقبال گسترده علاقه­مندان در بخش­های مختلف جامعه اعم از علمی و اجرایی قرار گرفت، ضرورت تهیه و انتشار راهنمای برنامه­ریزی بحران در مجتمع­ها (کتاب حاضر)، که در مجتمع­های مختلف آموزشی، فرهنگی، تفریحی، مسکونی، اداری، صنعتی، تجاری، درمانی و مراکز دیگر از جمله سرای سالمندان، مراکز بازپروری، زندان­هاو ... قابل بهره­برداری باشد، احساس گردید.

برنامه بحران مجتمع

برنامه بحران مجتمع به مفهوم تدابیر و راهکارهای یک مجموعه در برابر بحرانی است که ممکن است با آن روبرو شود. این تدابیر و راهکارها نشان می­دهند که یک سازمان یا مجموعه چگونه از کارکنان، اموال و دارایی­های خود حفاظت می­نماید. تدوین برنامه فرایندی است که در آن وظایف افراد درون مجموعه در شرایط اضطراری و نیز اقدامات حفاظتی لازم­الاجرا، تعیین خواهند شد. این برنامه باید با برنامه کلان عملیات بحرانمصوب دولت همخوانی داشته باشد.

چرا مجتمع­ها نیازمند برنامه بحران هستند؟

تجربه نشان داده است که وجود یک پاسخ کاملاً مدبرانه و هماهنگ در برابر بحران به پیشگیری از آسیب فردی، خسارات مالی و نیز کاهش سردرگمی کمک می­نماید. اگر مجموعه­ای برای مقابله با بحران، چگونگی عملیات پاسخ خود را در قالب یک برنامه تدوین کرده باشد، ممکن است از آن بحران عبور کند. به علاوه، در حین یک بحران گسترده، سازمان­های امدادرسان محلی شدیداً مشغول بوده و احتمال دارد قادر به پاسخگویی فوری به نیازهای یک مجموعه خاص نباشند. در هنگام بحران، هم کارکنان مجموعه و هم مراجعان باید بدانند که برای حفاظت از خود چه اقداماتی را انجام دهند.

درباره این راهنما

این راهنما به کاربران کمک می­کند که برنامه جامع بحران مجتمع را (چه برای مجموعه­های کوچک و چه برای مجموعه­های بزرگ) تدوین نمایند. این کتاب بر پاسخ به یک بحران در آستانه وقوع یا یک بحران در حال وقوع و نیز حفاظت از کارکنان و دارایی­های مجتمع تأکید می­کند. در فصل دوم، نمونه­ای از یک برنامه بحران مجتمع ارائه خواهد شد. برنامه الگو، از اطلاعاتی بهره می­گیرد که در فرایند تدوین برنامه جمع­آوری می­گردد. برنامه الگو براساس موقعیت­های مخاطره آمیز موجود در مجتمع سامان­دهی می­شود.

ارکان اساسی برنامه بحران مجتمع

در زیر هشت رکن اساسی مرتبط با برنامه بحران مجتمع آمده است. به هنگام تدوین برنامه، کاربر باید به این هشت رکن توجه داشته باشد.

·         انتصاب فردی برای اجرای برنامه بحران و رهبری عملیات پاسخ در مجتمع

·         انتصاب فردی از هر واحد کاری برای انجام اقدامات حفاظتی و سایر اقدامات مرتبط با اداره بحران

·         برپایی ستادی که در آن عملیات پاسخ هماهنگ گردیده و تصمیمات کلیدی گرفته می­شود.

·         انتصاب فردی مشخص برای ارزیابی صحت اطلاعات و اخبار مربوط به بحران و ایجاد هماهنگی برای انتشار آن

·         استقرار امکانات ارتباطی و اعلان هشدار کافی

·         استقرار روش­های مناسب برای تخلیه و فراهم نمودن امکانات کافی برای اسکان اضطراری

·         استقرار امکانات و ایجاد توانمندی لازم برای ارزیابی و برآورد خسارات

·         حفاظت از اسناد مهم.

برای شروع

برای شروع، بهتر است برنامه الگوی ارائه شده در بخش دوم به اختصار مرور شود. این مرور به خواننده کمک می­کند تا گام­های فرایند برنامه­ریزی بخش اول را درک کند. در بخش اول، کاربر اطلاعات ضروری برای تدوین برنامه الگو را از طریق چهار گام زیر جمع­آوری می­نماید:

·        تشکیل تیم بحران مجتمع

·        شناسایی و تحلیل مخاطرات

·        بررسی و ارزیابی توانمندی­ها

·        تعیین روش نگهداری از اسناد مهم

-      قبل از نگارش برنامه بحران مجتمع، بهتر است اقدامات زیر انجام شود:

·        طراحی قالب یک برنامه.

·        برنامه طوری طراحی شود که هر بخشی از آن توسط یکی از اعضای تیم تدوین گردد. (با توجه به تجربه و تخصص آنان).

·        قراری برای تکمیل پیش­نویس گذاشته شود.

·        قراری با هر کدام از اعضاء برای بررسی و بازبینی متن پیش نویس گذاشته شود.

·        قراری برای بازبینی پیش­نویس نهایی با همه اعضاء گذاشته شود.

بعد از تصویب نهایی برنامه، آخرین گام، تمرین بر طبق برنامه بحران مجتمع می­باشد. نارسایی­های احتمالی برنامه که در انجام مانورها آشکار می­شود، در بازنگری برنامه مورد بهره­برداری قرار می­گیرد.

بخش اول با توضیحی راجع به چگونگی اجرای برنامه جدید بحران مجتمع، به پایان می­رسد.

در بخش دوم برنامه­هایی برای اداره بحران­های مختلف که شامل قسمت­های عمومی و اختصاصی می­باشد، به عنوان نمونه آورده شده است.

لازم به یادآوری است که این برنامه­ها کاملاً پیشنهادی است و چارچوب کلی برنامه را مشخص می­کند و می­تواند متناسب با شرایط اختصاصی هر مجتمع جزئیاتی کاملاً متفاوت داشته باشد.

 

طراحی و اجرا : شرکت آداک